Docent biologie, en bouwer van wat eromheen nodig is

In de klas

Ik werk met leerlingen in Rotterdam. Veel prikkels, veel invloeden van buiten, sociale media die de omgangstoon meebepaalt. Brutaliteit hoort daarbij. In de lerarenkamer wordt daar veel over gepraat, en zelden iets aan gedaan — het geldt als een gegeven, zoals het weer.

Ik behandel het als iets waar je aan kunt werken. Als een leerling dwarsligt, spreek ik hem rustig aan. Dat je het er niet mee eens bent is prima; dit moet anders. Vaak volgt een korte time-out bij mij.

Het deel dat het verschil maakt, gebeurt buiten dat moment. Ik spreek leerlingen niet alleen ná een conflict, maar ook ervoor — op momenten dat er niets aan de hand is. Een gesprek achteraf voert iedereen; dat is nazorg. Een gesprek vooraf betekent dat er al iets ligt op het moment dat het misgaat, en dat een leerling niets hoeft te verdedigen.

Ik neem een leerling serieus en plaats hem nooit boven mij. Ik ben duidelijk de baas. Dat sluit warmte niet uit — het is er de voorwaarde voor.

Respect eis je bij deze leerlingen niet op. Je laat ze ervaren dat het logisch is. Ze zijn het niet altijd met me eens, en als ik iets zeg gebeurt het toch. Dat is niet omdat ik streng ben, maar omdat er iets ligt om op terug te vallen.

Dit is niet alleen ervaring. Tijdens mijn lerarenopleiding volgde ik een minor Guidance and Psychological Counseling aan de Boğaziçi Üniversitesi in Istanbul, over leerlingbegeleiding en gespreksvoering. Wat hierboven staat, heb ik daar leren benoemen.

Wat het werk verbindt

Een leerling op basis- of kaderniveau kent de biologie vaak wel, maar niet de woorden om de vraag te lezen. Een collega die met AI wil werken, weet wat hij nodig heeft, maar niet hoe hij het moet vragen. Een Spaanstalige ouder in de Verenigde Staten, van wie het kind net een diagnose heeft gekregen, staat tegenover een systeem dat alles in het Engels uitlegt.

Drie keer hetzelfde probleem: de kennis bestaat, de taal ontbreekt. Dat is waar mijn werk over gaat — vakkennis bruikbaar maken voor mensen die de taal van dat vak niet spreken. Of dat nu met taalsteun in een biologieles gebeurt, met een promptbibliotheek voor collega's, of met een platform in het Spaans.

De techniek is daarbij gereedschap, geen doel. Ik bouw omdat het probleem erom vraagt, niet omdat ik iets nieuws wil proberen.

Er is nog een reden waarom die twee bij elkaar horen. Ik heb zelf vmbo-tl gedaan op Calvijn Lombardijen, daarna applicatieontwikkelaar op mbo 4, en daarna de lerarenopleiding. Dat is precies de route waar mijn leerlingen nu op zitten, en waarvan ze vaak te horen krijgen dat het de omweg is.

Hoe ik werk

In de promptbibliotheek voor mijn collega's zitten geen gebruiksstatistieken, omdat meten zou betekenen dat ik bijhoud wie wat opzoekt. Bij de taalsteun in biologie weet ik niet welke van de vier ingrepen het werk doet, omdat dat uitzoeken zou betekenen dat een deel van mijn leerlingen dit jaar minder steun krijgt. Op abafamilia.org staat geen enkele tracker, terwijl het een winkel is die dingen verkoopt.

Drie keer heb ik bewijsmateriaal opgegeven omdat het verzamelen ervan iemand iets zou kosten. Datzelfde gebeurt in het curriculum, alleen andersom: daar haal ik toetsen weg waar geen eindterm onder ligt, omdat ze hun plek niet verdienen.

Wat overblijft, is dat ik opschrijf wat ik niet weet. Elke casus in dit dossier heeft een sectie die benoemt wat er níet uit volgt. Dat is geen bescheidenheid. Het is de enige manier waarop de rest van wat er staat te vertrouwen valt.

Waar ik nu sta

Komend jaar ben ik opnieuw vakhoofd biologie, dit keer als enige. Ik geef les aan alle eerste en tweede leerjaren en word co-mentor. De leerlijn met taalsteun voor basis, kader en theoretische leerweg krijgt zijn systematische uitwerking, en digitale geletterdheid moet een vaste plek in die lijn krijgen in plaats van een losse les te blijven.

Co-mentor worden is voor mij een logisch gevolg van het bovenstaande. Goed lesgeven is één ding; verantwoordelijkheid dragen voor hoe een leerling er als geheel voor staat, is het volgende.

Daarnaast blijft Flyn Design doorlopen — websites, hosting en maatwerk, samen met Dylan.